Spermsiz hamileliğe hazır olun!
Türkiye’de her 100 çiftten yaklaşık yüzde 15′inde kısırlık sorunu olduğunu biliyor muydunuz? Ülkemizde 10 milyon çift olduğu varsayılırsa, kaba bir hesapla 1.5 milyon çiftin çocuk sahibi olamama sorunuyla karşı karşıya olduğunu söyleyebiliriz. Uzmanlara göre, son yıllarda ülkemizdeki tüp bebek merkezlerine başvuran kısırlık vakalarının büyük çoğunluğunu “erkek infertilitesi” oluşturuyor, istatistiksel veri olmamakla birlikte kısırlık sorunuyla tedaviye başvuran çiftlerin yüzde 40 – 50′sinde sperm azlığı dikkat çekiyor. Bilimsel çalışmaları yürüten uzmanlar, yakın gelecekte spermsiz hamileliğin mümkün olabileceğini müjdeliyor. Hatta kök hücre tedavisinin bu konuda büyük umut kaynağı olduğunu söylüyorlar. Biz de kısırlıkla ilgili tartışılan son gelişmeleri, uzmanımıza sorduk.
Sperm sayısı düşüyor!
Dünyada yapılan çok sayıda araştırma, modern yaşamın erkeklerin sperm sayısının azalmasına yol açtığını ortaya koyuyor. Uzmanlar günümüzde sperm sayısının giderek azaldığına, hatta pek çok erkekte “Azoospermi” olarak adlandırılan, menide hiç sperm bulunmaması durumunun oldukça yaygın görüldüğüne dikkat çekiyor.
Peki ama sperm sayısının düşmesinde hangi faktörler rol oynuyor?
Sigara, alkol, çevre kirliliği zararlı!
Uzmanımız, aşırı sıcağın, sperm sayısının azalmasında önemli bir rol oynadığına dikkat çekiyor. Dolayısıyla özellikle hamam ya da fırın gibi çok sıcak ortamlarda çalışan erkekler sperm sayılarının azalması riskiyle karşı karşıya kalıyor. Çocuk yaşta geçirilen kabakulak veya inmemiş testisin de sperm sayısındaki düşüşle yakından ilgisi bulunuyor. Çevre kirliliği de spermin azalmasında önemli rol oynuyor. Örneğin egzoz gazları spermi olumsuz etkileyen faktörlerin başında geliyor. Kirli denizlerde bulunan kabuklu deniz ürünlerini çok tüketen kişilerde sperm oranları ciddi oranda düşüyor. Aynı zamanda sigara kullanımı ve alkol tüketimi de yine sperm sayısını azaltan faktörler arasında yer alıyor. Bunların yanı sıra hormon kullanılarak yetiştirilen hayvanlardan elde edilen beyaz ve kırmızı etler de, erkek vücudunda kadınlık hormonu olan östrojene dönüşüyor. Östrojen de sperm üretimi üzerinde olumsuz etki yapıyor.
Biz de Uzmanımıza soruyoruz, “Bu soruna karşı etkili bir tedavi yöntemi var mı? Menisinde spermi olmayan erkekler de çocuk sahibi olabiliyorlar mı?”
Tedavi seçenekleri var ama..,
Umut kök hücre tedavisinde
Uzmanımız sperm sorunu nedeniyle çocuk sahibi olamayan çiftlere müjdeyi veriyor: “Belki de yakın bir gelecekte vücuttan alınan kök hücreler sperme dönüştürülebilecek.” Kök hücreler vücudun birçok dokusunda bulunup, her türlü hücreye dönüşebilme özelliğine sahip. İşte günümüz bilimadamlarının üzerinde durduğu konulardan biri de, kök hücrelerin spermi olmayan erkeklerde nasıl kullanılabileceği. insan hücresinde 46 kromozom bulunuyor. Yani, kadından gelen yumurtayla erkekten gelen sperm, 23′er kromozom birleşip 46 kromozomlu bir hücreyi oluşturuyor. Bilimadamları da insan vücudundan alınan kök hücrenin sperm yerine kullanılabilmesi için çalışmalarını yürütüyor. Bu noktada yaşanan en büyük sorun ise kromozom sayısını yarıya indirebilmek. Bir başka önemli nokta da hücrelerin kromozomları yarıya indikten sonra yaşatılabilmesi ve sperm yerine kullanıldıkları zaman yumurtayı dölleyebilmesi. Bilimadamları şimdi bu sorunlar üzerinde yoğun araştırmalar yürütüyor.
Menisinde yeterli sperm bulunmayan ya da spermi olmayan erkekler de çocuk sahibi olabiliyor. Ancak erkeklerde sperm sayısını ve hareketlerini artırmak için yapılan tedavilerde önemli bir başarı sağlanamıyor. Menisinde sperm bulunmayan erkeklerde testislerden biyopsi alınıyor. Biyopsiden hareketli sperm hücreleri tespit edilip yumurtanın içine mikroenjeksiyon yapılıyor. Ancak bu noktada uzmanları önemli bir sorun bekliyor, çünkü erkeklerinin yarısının testislerlnde canlı sperm bulunamıyor. Bu da çiftin çocuk sahibi olma umutlarını bir anda yok ediyor.